ԲՆՈՒԹՅՈՒՆ ԿԵՆՍԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Գիտնականները սովորեցրել են բույսերին հաղթահարել սթրեսը

Ռիվերսայդի Կալիֆոռնիայի համալսարանից (UCR) մի խումբ գիտնականներ բացահայտել են բույսերում սալիցիլաթթվի ձևավորման մեխանիզմը: Այս նյութը ասպիրինի պրեկուրսորն է և դեռևս Հին Եգիպտոսից սկսած օգտագործվել է որպես ունիվերսալ և մատչելի ցավազրկող: Մարդիկ այն ստացել են ուռենու տերևներից և կեղևից, բայց միայն վերջերս են գիտնականները բացահայտել, որ սալիցիլաթթուն օգտագործում են նաև հենց բույսերը՝ որպես սթրեսը թեթևացնող միջոց։

. Plant exposed to abiotic stress combination (adapted from Shaar-Moshe et al. 2017. Plant Physiology, 174: 421-434)

Բույսերը ցավը չեն ընկալում այնպես, ինչպես կենդանիները, բայց անբարենպաստ պայմաններում կարող են սթրեսի ենթարկվել, ինչը խանգարում է դրանց աճին: Սալիցիլաթթուն օգնում է բույսերին առավել հեշտությամբ դիմանալ այս վիճակին, ուստի էվոլյուցիայի ընթացքում բույսերը սովորել են ինքնուրույն արտադրել այն: Խնդիրն այն է, որ բույսը նախապես չգիտի, թե երբ իրեն նման օգնություն պետք կգա, այլ կերպ ասած՝ բույսը չի կարող նախորոք ցավազրկողներ կուտակել, ինչպես դա անում է մարդը՝ ասպիրին գնելով։

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Arabidopsis կոչվող բույսը (հիմնականում օգտագործվում է որպես մոդել օրգանիզմ) և պարզել, որ սթրեսի ավելացման հետ մեկտեղ դրանում մեծանում է MEcPP մոլեկուլի արտադրությունը։ Սա, այսպես կոչված, «ազդանշանային» մոլեկուլ է, որի կոնցենտրացիայի բարձրացումը բույսերում խթանում է սալիցիլաթթվի սինթեզը։ Գիտնականները հույս ունեն, որ կկարողանան վերահսկել այս մեխանիզմը և կսովորեն, թե ինչպես «բուժել» բույսերը, նախքան դրանք սթրեսի կենթարկվեն։ Նման մեթոդով հնարավոր կլինի պաշտպանել բերքը անբարենպաստ կլիմայական պայմաններից։